Patrun tal-Floriana
Il-Parroċċa tal-Floriana hija ddedikata lil San Publju Martri, l-ewwel Isqof ta' Malta. Din hija l-ġrajja li biha il-poplu Malti, u b'mod partikolari San Publju, jingħata referenza fil-Bibbja.
"F'dawk l-inħawi kien hemm l-oqsma tal-prinċep tal-gżira, li kien jismu Publju. Dan laqagħna u bil-qalb kollha żammna għandu tlitt ijiem. Missier Publju nzerta mixħut, marid bid-deni u d-disenterija. Pawlu daħal ħdejh, għamel talba, qiegħed idejh fuqu u fejqu. Wara dan ukoll bdew ukoll jersqu għandu l-morda l-oħra tal-gżira, u hu fejjaqhom. Tawna wkoll minn kull xorta ta' ġid, meta ġejna biex nitilqu, għabbew fuq il-ġifen kull ma konna neħtieġu." Atti 28: 7-10
Il-festa liturġika ta' San Publju tiġi ċċelebrata fit-22 ta' Jannar, filwaqt li l-festa proprja ssir żewġt iĦdud wara l-Għid Imqaddes u tiftaħ l-istaġun tal-festi Maltin. Għal kull festa jitkantaw bosta innijiet, fosthom l-Antifona miktuba minn Vincenzo Bugeja fl-1860, O Melitae Digna Proles.
Is-sur Nathan Hart li jgħix Des Moines, Washington ġewwa l-Amerika, kiteb storja qasira u nteressanti fuq il-wasla tal-Kristjaneżmu f'Malta. Tista tniżżilha billi tagħfas hawn.
Xi Dettalji fuq il-Ħajja ta' San Publju:
- twieled f’Malta minn ġenituri nobbli Maltin (kien l-ewwel wild tagħhom)
- Missieru kien wieħed mill-aqwa sinjuri ta’ Malta tant li kien gvernatur u kellhu bosta oqsma.
- Id-dar urbana tagħhom kienet fl-Imdina fejn illum hemm il-Knisja Katidrali.
- Il-villa tagħhom kienet tinsab fejn illum hemm il-Knisja ta’ San Pawl Milqi f’Burmarrad.
- Studja f’ħafna oqsma u pajjiżi fosthom f’Atene, Marsal u Sqallija.
-Wara missieru laħaq ta’ eta` żgħira Prinċep ta’ Malta.
- Fis-sena 60 A.D. laqa’ lil San Pawl u lill-ekwipaġġ wara n-nawfraġju u żammhom għandu bil-qalb għal tlett ijiem(damu 3 xhur f’Malta). San Pawl fejjaq lil missier Publju minn deni u diżenterija. (Atti: 28)
- Wara dan l-avveniment Publju ikkonverta għal nisrani (minħabba li kien pagan), għen lill-Maltin u b’hekk Malta saret Kattolika. Irċieva l-magħmudija u ġie ordnat l-ewwel Isqof ta’ Malta.
- Wara dan iż-żmien intbagħat bħala t-tieni Isqof f’Atene wara l-Isqof Dijonisju li miet immarterizzat. Atene kienet magħrufa bħala l-aktar Belt fejn kien hemm ħażen u għorrrief u qerq. Hemmek ikkumbatta ħafna biex xerred il-Kristjaneżmu ma diversi nies u minkejja kollox ma beżax ixandar lil Gesu` Kristu.
- F’Atene dam Isqof għal madwar 38 sena u miet għal Alla bil-martirju ta’ l-iljuni fl-eta` kbira ta’ 92 sena taħt il-ħakma ta’ l-imperatur Adrijanu fis-sena 125 A.D. fil-21 ta’ Jannar.
Leġġenda jew Verita'?
Dawn il-grajjiet seħħew madwar elfejn sena ilu u għalhekk wieħed jista’ jiddubita minnhom. Minkejja l-ħafna kittieba li kitbu fuq San Publju kellhom informazzjoni valida u li taqbel. Oħrajn moderni ħawdu bil-kbir. Waħda mit-taħwid li jintqal hu li Publju t’Ateni mhux dak tagħna għax meta miet jiġi li kellu fuq il-mitt sena jew inkella hawn min jgħid li meta tistaqsi fuq San Publju fil-Greċja, il-Griegi jgħidulek li ma jafux bih. Il-kawża ta’ l-ewwel kontroversja hija minħabba li xi ħamsin sena wara li miet Publju tagħna, laħaq isqof Arjan taħt l-Imperatur Mark Awrelju, jigifieri mhux l-istess imperatur Adrijanu li Publju tagħna miet fi żmienu. Dan l-isqof Arjan inzerta kien jismu Elio Publio Giulio u b’hekk xi kittieba ħalltuh ma l-isqof Publju tagħna u allura ġie li għex xi 155 sena, eta` impossibli. Dwar it-tieni kontroversja huwa veru l-fatt li l-Griegi jekk issaqsihom fuq Publju ta’ Malta jgħidulek li ma jafu xejn, dan għaliex fil-kalendarju tagħhom warrbu l-qaddisin tal-Knisja Rumana u żammew biss il-qaddisin Griegi.
Din l-informazzjoni imqassra hi kollha dokumentata, miktuba minn għorrief storiċi fosthom Socrate u oħrajn bħal San Krisostmu u San Beda eċċ... Dawn kollha huma approvati mill-Knisja.
San Publju ingħata bosta titli ta’ tifħir minn dawn l-għorrief, fosthom Tu Honorificienta’ populi nostril li tfisser Int il-ġieħ tal-poplu tagħna u l-antifona tiegħu tibda biex issellimlu O Melitae digna proles li tfisser O iben denn ta’ Malta. Athenis clara lux – tixħet dawl u dija fuq Atene u ħafna ħafna oħrajn..
Mela jekk verament tħobbu lil San Publju tagħtux kas tal-ħafna qlajjiet li jintqalu imma emmnu u serrħu raskhom għax SAN PUBLJU HU MALTI BĦALNA, L-EWWEL ISQOF TA’ MALTA, IT-TIENI ISQOF F’ATENE U MARTRI. Injoraw il-qlajjiet, għax hi ta’ min jistħi li ħafna nies ma jafux dwar dan il-qaddis kbir u protettur ta’ Malta. Għalhekk intom li tħobbu lil San Publju itolbuħ għax permezz ta’ Alla jaqla’ ħafna grazzji u tibżgħux ixxandruh bħala l-ewwel qaddis Malti bħalna! Inkunu kburin li fis-sema għandna lil Publju bħala rappreżentant tagħna l-Maltin, u lilu għandna nitolbu f'mument ta' bżonn.
- Ir-relikwa (biċċa minn għadmu) l-aktar ċerta tinsab fil-Knisja Arċipretali tal-Furjana li tagħha hu patrun, wara li ġiet mogħtija mill-Kapuċċini.
- San Publju fiż-żmien li ħafna aktar nies kienu devoti tiegħu u jitolbuħ permezz ta’ Alla qala’ ħafna grazzji, fosthom il-ħelsien mill-marda tal-Kolera u l-kwistjoni ta’ żwieġ imħallta, fejn f’dawn it-tnejn kien sar pellegrinaġġ bl-istatwa tiegħu.
Nota: Din l-informazzjoni nteressanti hi xogħol Antoine J. Hili u ġiet meħuda mill-ktieb miktub minn Antonio Agius dwar San Publju Martri.
Tista 'tiddownlowdja' parti mill-Antifona. Agħmel right click fuq il-link t'hawn taħt u agħżel 'Save target as".
O Melitae Digna Proles
O Melitae digna Proles
Princeps et Antistes noster
Publi, Athenis clara lux,
fer quasesumus Christi,
gratiae patrocinium,
ut de hostibus animae
et corporis triumphantes;
ad vitae aeternae praemium
pervenire valeamus.
V. Meritis et precibus Beati Publi. Alleluia,
R. Propituis esto Domine clero et populo tuo. Alleluia.
Maqlub għal-Malti
O Publju Iben Nobbli,
Prinċep u Isqof ta' Malta,
dawl u dija għal Atene,
tifrex fuqna l-ħarsien
tal-grazzja ta' Kristu,
sabiex, rebbiħin fuq
l-għedewwa tar-ruħ u
tal-ġisem, inkunu nistgħu
naqilgħu l-premju
tal-ħajja eterna.
V. Għall-merti u t-talb ta' Publju. Alleluia.
R. Ħenn Mulej għall-kleru u l-poplu tiegħek. Alleluia.
Tista 'tiddownlowdja' parti mill-Innu Popolari. Agħmel right click fuq il-link t'hawn taħt u agħżel 'Save target as".
Innu Popolari lil San Publju
Ejjew magħna o Maltin ħutna ngħaqdu
Biex lil Publju nfaħħru lkoll
Bħala wliedu flimkien fis ninġabru
u kull wieħed ilsienu jkoll.
Ta' Malta kbir protettur
tagħna Int glorja u unur.
Ta' dil-gżira inti kont prinċep għani
Magħżul ġejt sabiex tagħha ssir ragħaj;
U b'kull għerf minn tas-sema mżejjen
Ta' dil-merħla Int sirt xempju ħaj.
Rit.
Kif fil-fidi mħaddna rajt f'Malta
Hemm f'Atena komplejt għal Ġesu
Tikkumbati l-għorrief tant qarrieqa
Kollha fik dehru jiddu l-virtu'!
Rit.
Sew kif ħajtek mort tagħti għal Alla
Għalih int ukoll mewtek mort tajt
Qalb l-iljuni mbiċċer u mtertaq
Lilu xxandar sa l-aħħar nifs bqajt.
Rit.
Xejn ma jiswa li għaddew bosta sekli
Malta, O Publju żgur qatt ma tinsiek
Ir-rebbieħa fuq l-għadu lilha oħroġ
Biex bħal dejjem tiftaħar tmur bik.
Rit.
Poeżija lil San Publju
miktuba minn Josef Sant, Abbati.
O San Publju missier tagħna
Aħna wliedek inħobbuk.
Lesti li nindmu minn kollox
Biex inkunu lkoll nixbħuk.
Dan is-subborg lilek ifaħħar
Għaliex inti l-patrun tiegħu.
Għal warajk huwa msaħħar
Bil-poplu kollhu miegħu.
Int kont prinċep ta' dil-gżira
Li l-Pawlu għandek ilqajt,
Żammejtu għandek b'qalb kbira
U daqs ħuk lilhu int stmajt.
Għal kemm lejn Atene inti tlaqt
Lill-patria tagħna qatt ma nsejt.
L-imħabba u l-għaqda lilha xtaqt
Biex nagħmlu dan int insistejt.
Fl-art l-għorrief ħallejt ħajtek
Qalb l-iljuni imbiċċrin.
Il-bogħod minn art twelidek
U min niesek il-Maltin
Hemm fis-sema inti qiegħed
Ma ġenb Kristu is-sultan.
Waqt li l-ħażen minnha tbiegħed
Tħares lejna b'wicc daħkan.
Ejjew maltin flimkien nitolbu
Lil dan qaddis Malti bħalna,
Li lkoll aħna nħobbu
Nitolbuh biex jibqa f'qalbna!
